Grzegorz Piechowiak

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić państwu informację o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych za rok 2022. Dokument powstał w związku z wymogiem tej ustawy i został przedłożony Sejmowi wraz ze sprawozdaniem z wykonania budżetu. Informacja zawiera dane dotyczące specjalnych stref ekonomicznych na koniec 2022 r. i obejmuje swym zakresem, tak jak w raportach za poprzednie lata, zagadnienia związane z lokalizacją i zagospodarowaniem poszczególnych stref, z efektami działalności przedsiębiorców korzystających ze wsparcia oferowanego w ramach stref - w odniesieniu głównie do liczby zezwoleń, zatrudnienia oraz wartości zainwestowanego kapitału, także w ujęciu branżowym i geograficznym - a także z działalnością spółek zarządzających strefami. Z uwagi na wejście w życie w styczniu 2022 r. nowelizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych raport podsumowujący funkcjonowanie stref rozszerzono o syntetyczny opis tych zmian legislacyjnych. Wyprzedzając ewentualne pytania, chciałbym wyraźnie zaznaczyć, że informacja przedłożona pod obrady Sejmu przedstawia efekty działania specjalnych stref ekonomicznych, które - mówiąc w pewnym uproszczeniu - od 2019 r. nie są już aktywnym instrumentem wsparcia nowych inwestycji. Ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji strefy zastąpiono bowiem instrumentem wsparcia stosowanym na terenie całej Polski, zwanym Polską Strefą Inwestycji, w skrócie PSI. Oznacza to, że począwszy od 2019 r., nowe projekty, nawet jeżeli lokowane były w granicach strefy, nie mogły otrzymać zezwolenia i skorzystać ze wsparcia strefowego. Mogły natomiast, i dalej mogą, ubiegać się o decyzję o wsparciu uprawniającą do zwolnienia podatkowego w ramach wspomnianej Polskiej Strefy Inwestycji. Oczywiście przedsiębiorcy, którzy ulokowali się w strefach przed 2019 r. i uzyskali stosowne zezwolenia, kontynuują rozpoczęte inwestycje, prowadzą działalność gospodarczą i korzystają z przysługującego im zwolnienia z podatku dochodowego. Będą mieli do tego prawo do końca 2026 r. To właśnie efekty działalności tych przedsiębiorców stanowią trzon informacji przedstawionej w dokumencie rozpatrywanym na dzisiejszym posiedzeniu. Zaczynając od obszaru stref i ich zagospodarowania: na koniec 2022 r. łączny obszar wszystkich 14 stref wyniósł prawie 23 tys. ha i był dokładnie taki sam jak w ostatnich 3 latach. Wynika to z wprowadzenia wspomnianej Polskiej Strefy Inwestycji w miejsce stref i ze zniesienia możliwości zmiany ich granic i obszaru. W dalszym ciągu w granicach stref znajdują się tereny zlokalizowane w 186 miastach i 311 gminach. Choć wdrożenie PSI wiązało się z pewnego rodzaju wygaszaniem specjalnych stref ekonomicznych, średni stopień zagospodarowania ich terenów wzrósł z niespełna 71% do prawie 74%. Jest to konsekwencją dużego zainteresowania wolnymi dotychczas gruntami strefowymi jako terenami pod inwestycje wspierane w ramach PSI. Potwierdza to tylko, że w granicach stref znajdowały się, i w dalszym ciągu są dostępne, atrakcyjne tereny inwestycyjne. Na dzień 31 grudnia 2022 r. przedsiębiorcy posiadali 2191 ważnych zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie stref, a więc mniej niż na koniec 2021 r. Spadek liczby ważnych zezwoleń był konsekwencją wycofania z obrotu prawnego 93 zezwoleń. Większość tych zezwoleń wygaszono na wniosek przedsiębiorców, także tych, którzy w pełni zrealizowali inwestycje i zobowiązania wynikające z zezwoleń oraz wyczerpali pulę dostępnej pomocy. Przedsiębiorcy posiadający na koniec ubiegłego roku ważne zezwolenia zainwestowali w sumie ok. 157 mld zł. Skumulowana wartość kapitału ulokowanego od początku istnienia stref wzrosła w 2022 r. o prawie 4,4 mld zł, co dało przyrost na poziomie niespełna 3%. Inwestorzy strefowi łącznie zatrudniali prawie 390 tys. pracowników. W stosunku do roku 2021 zatrudnienie ogółem wzrosło nieznacznie, bo o ok. 870 pracowników. Liczba nowych miejsc pracy wzrosła natomiast o 8,7 tys. etatów, czyli o prawie 3,5%. Struktury kapitałowa oraz branżowa inwestycji w strefach nie uległy większym zmianom. W dalszym ciągu ok. 2/3 ulokowanego w nich kapitału pochodziło z sześciu państw: Niemiec, Polski, Holandii, Luksemburga, Belgii i ze Stanów Zjednoczonych. Drugi rok z rzędu na pierwszej pozycji pod względem struktury geograficznej inwestycji są Niemcy. Ich udział był dokładnie taki sam jak w roku 2021, choć wartość inwestycji wzrosła o ponad 1 mld zł. Nakłady przedsiębiorców z Polski wzrosły w większym stopniu, bo o ponad 1600 mln. Pozwoliło to nieznacznie zmniejszyć dystans do lidera rankingu. W sumie na dominujących w strefach inwestorów niemieckich i rodzimych przypadła prawie połowa zaangażowanego w nich kapitału. Wśród branż w strefach niezmiennie dominuje motoryzacja, na którą przypadło prawie 30% wartości inwestycji. W ubiegłym roku motoryzacja umocniła się na pozycji lidera, odnotowując wzrost nakładów o prawie 2 mld zł. Kolejne pozycje w strukturze branżowej, ale z dużo mniejszym, bo nieprzekraczającym 9%, udziałem zajęli producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych oraz przedstawiciele branży chemicznej. Sektor chemiczny awansował na trzecią pozycję w rankingu, wyprzedzając producentów wyrobów metalowych dzięki zwiększeniu zaangażowania kapitałowego o ponad 2 mld zł. Na przestrzeni lat w strefach doszło do koncentracji określonych branż. Największa koncentracja jednej branży, w tym wypadku motoryzacji, ma miejsce w strefie legnickiej i strefie katowickiej. W każdej z nich na branżę dominującą przypadło ponad 57% wartości inwestycji. Strefy legnicką, katowicką oraz starachowicką wyróżnia także wysoki, bo znacznie przekraczający 70%, udział trzech wiodących branż. Relatywnie duże zróżnicowanie branżowe występuje natomiast w strefach mieleckiej, łódzkiej i tarnobrzeskiej, krakowskiej i kostrzyńsko-słubickiej. W 2022 r. wszystkie spółki zarządzające strefami osiągnęły dodatni wynik finansowy netto. Ze zwolnienia podatkowego skorzystało natomiast ośmiu zarządzających, przy czym siedmiu na podstawie regulacji dotyczących stref, a jeden na podstawie ustawy wprowadzającej PSI. Wydatki na rozwój stref, w szczególności na budowę infrastruktury, wyniosły w ubiegłym roku prawie 180 mln zł. Prawie 41% tej kwoty stanowią nakłady zarządzających strefami. Pozostała część nakładów w zwiększenie potencjału inwestycyjnego terenów strefowych została sfinansowana przez gminy, gestorów mediów oraz Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Łączne wydatki na rozwój terenów objętych granicami stref poniesione od początku ich funkcjonowania do końca 2020 r. wyniosły niemal 6 mld zł. Podsumowuję. Rok 2022 charakteryzował się dodatnią dynamiką zmiennych opisujących efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych w porównaniu z rokiem 2021. Wzrosła zarówno wartość inwestycji, jak i liczba miejsc pracy. Co istotne i warte podkreślenia, strefy osiągnęły takie rezultaty pomimo utrzymującego się od kilku lat spadku liczby ważnych zezwoleń i niekorzystnych warunków społeczno-gospodarczych wynikających w głównej mierze z pandemii COVID-19 i zbrojnej napaści Rosji na Ukrainę. Dziękuję bardzo. «